Leishmania - Leishmania bij mensen en honden, niet alleen een tropische ziekte

Met toestemming van schrijver overgenomen uit Nieuwsbrief 43 - Kynologen Vakbond Nederland ( KVN)

Gaat het bij u zo half januari ook weer kriebelen? Genoeg van de kou en nattigheid boeken vele Nederlanders in januari hun reis naar het zonnige zuiden. Alleen van de gedachte aan de Mediterrané wordt menigeen vrolijk. Het spreekt voor zich dat - als dat kan - de hond meegaat. Na de genoten vakantiepret kan het wel eens voorkomen dat blijkt dat uw hond deze vakantie toch minder goed heeft doorstaan. Hij wordt ziek en blijkt een infectie opgelopen te hebben en u krijgt te horen dat uw hond aan Leishmania lijdt. Een ziekte die in Nederland zelden voorkomt, maar onder andere wel in Zuid-Europa. Zonder al te specialistisch hierop in te gaan, willen wij u hieronder toch iets over de ziekte en haar symptomen laten weten. 

Wat is Leishmania?
Leishmania is een verzamelnaam van diverse ziekten veroorzaakt door het geïnfecteerd raken met een klein organisme, een zogenaamde protozoön. Dit organisme wordt in de natuurwetenschap als één van de meest eenvoudige vormen van het leven beschouwd. Deze protozoa tasten het afweermechanisme bij mens én hond aan. Er zijn vele soorten Leishmania en het gaat veel te ver om die hier allemaal te noemen. Wij beperken ons dan ook tot slechts twee soorten: de Infantum en de Canine Leishmania. Bij de eerste soort dient de hond als gastheer voor de parasiet, terwijl bij de tweede soort de hond de parasiet heeft en de daarbij behorende symptomen vertoont. Maar hoe kan dit nu op de mens worden overgedragen? Heel simpel: Het overbrengen van de ziekte geschiedt door middel van een insect namelijk de bloedzuigende zandvlieg.

 

Gebieden in de wereld waar Leishmania voorkomt bij honden
<< Gebieden in de wereld waar Leishmania voorkomt bij honden

 

LeishmaniaIn Zuid-Europa bijvoorbeeld is Leishmania (canine leishmania: afgekort tot canL) bij de hond aanwezig in het zuiden, in een driehoek die gevormd wordt door het departement Ardèche en Drôme in het noorden en de kustgebieden van Spanje en Italië in het zuiden.

In Nederland is de kans om geïnfecteerd te raken bijzonder klein. Toch komen er ieder jaar in Nederland wel gevallen van deze ziekte voor. In de inleiding is de oorzaak enigszins al hiervan aangegeven: wij waren in het verleden een reislustig volkje en zijn dat nog steeds. In Europa zal de hond vaker meegenomen worden dan op intercontinentale reizen. Zoals u op de wereldkaart kunt zien, blijft deze ziekte niet alleen tot het zuiden van Europa beperkt. Zij komt om maar eens twee populaire vakantielanden te noemen bijvoorbeeld ook in Brazilië en de Dominicaanse Republiek voor.

Symptomen
Wat zijn nu eigenlijk de symptomen? Er uit zich niet een bepaald ziektebeeld, maar meerdere symptomen bij elkaar bijvoorbeeld de vorming van bultjes. Ga nu alstublieft niet denken dat ieder bultje dat u na de vakantie bij uzelf of uw hond ontdekt wel Leishmania zal zijn. Om Leishmania vast te stellen, zal er een beetje huid afgekrabd worden of een huidtest worden gedaan.
Deze laatste komt overeen met hetgeen bij het onderzoek naar Tubercolose ( TBC) wordt verricht. Verder moet u er rekening mee houden dat het enige tijd ( een paar weken tot zelfs een paar maanden!) het duurt alvorens zich de symptomen zullen openbaren. Ondanks het genoemde onderzoek komen helaas niet alle vormen van Leishmania bij deze testen naar voren.
Men moet dus in het achterhoofd houden dat het werkelijk aantal geïnfecteerde dieren/mensen onderschat wordt.
In niet besmette gebieden ( Nederland) kunnen mensen geïnfecteerd zijn en nooit enige symptomen vertonen. Hier is dan - net als bij de hond - sprake van een gastheerschap. 

hond met Leishmania infectie; vermagerd met lange uitgroeiende nagels

  ^ hond met Leishmania infectie; vermagerd         ^ met lange uitgroeiende nagels

Preventie
Jammer genoeg is er noch een veterinair noch een humaan vaccin tegen Leishmania beschikbaar. Het is belangrijk dat zowel mens als hond zich beschermen tegen een mogelijke steek van de zandvlieg. Effectieve maatregelen zijn het gebruik van insectwerende middelen in en rondom het (vakantie)huis, op kleren, de huid en het slapen onder een met insecticide geïmpregneerde klamboe. Maar ook het dragen van beschermende kleding, vooral na zonsondergang, is aan te raden hoe warm het ook nog buiten en bij de barbecue is. Voor honden zou het binnenshuis houden na zonsondergang en het dragen van met insecticide geïmpregneerde halsbanden mogelijk de blootstelling aan de beten van zandvliegen reduceren.
Prettige vakantie!

Floor Jansen, vice-voorzitter Kynologen Vakbond Nederland

Bronnen:

  • Gale Encyclopedie of Medicine: Leishmaniasis
  • RIVM: infectieziekten Bulletin
  • British Medical Journal: Leishmaniasis