Vuurwerk - Vuurwerkangst bij honden

N.B.
Deze cliënten hand-out is bedoeld als ondersteuning van het consult door de dierenarts. De tekst gaat ervan uit dat uw huisdier al door de dierenarts is gezien. De adviezen in de hand-out gelden alleen voor dieren bij wie de diagnose is gesteld. De informatie dient niet als vervanging van een consult door de dierenarts! Bedenk bij het lezen dat de gezondheidssituatie van uw huisdier anders kan zijn dan in de teksten wordt beschreven. Verder worden al onze hand-outs vervaardigd aan de hand van niet alleen wetenschappelijke literatuur, maar ook van onze eigen inzichten op grond van persoonlijke ervaringen.Daarom kan de informatie voor een deel afwijken van de gangbare literatuur. Bron: whg dierenartsen

Inleiding
Oud en Nieuw; het feest van oliebollen, appelflappen, champagne en….vuurwerk. Dat laatste is vaak niet zo leuk voor onze huisdieren. En ook al is het verboden, vaak begint het geknal al een aantal weken van tevoren. Sommige honden en katten zijn hooguit een beetje minder op hun gemak door al die herrie, maar er zijn er ook die ronduit doodsbang zijn en volledig in paniek raken. De dierenartsen van WHG Dierenartsen willen u en uw huisdieren graag helpen om deze periode zo goed en zo veilig mogelijk door te komen.


Angst of opwinding?
Probeer als eigenaar het gedrag van uw huisdier goed in te schatten. Vooral bij honden is het vrij gemakkelijk om angst te onderscheiden van opwinding.
U moet letten op de houding van het dier. Een hond die angstig is vertoont een “lage”houding: mondhoeken naar beneden, staart laag, oren laag. Verder kunt u zien dat de hond verstart, gaat hijgen, vaak de bek aflikt, gaat gapen, gaat tongelen, trillen of piepen. De hond kan zelfs de anaalklieren leegdrukken of plassen van angst. Verder vertoont de hond vaak vluchtgedrag, kijkt weg van het geluid, zoekt steun bij de eigenaar, wil niet naar buiten, kan plotseling niet alleen thuis zijn, etc.
Een hond die opgewonden raakt van vuurwerk vertoont juist een “hoge” houding en heeft juist de neiging om op de herrie af te rennen, kan gaan blaffen en kijkt in de richting van het geluid. Een doodsbange hond pakt op dat moment geen lekkere dingen aan!


Vuurwerktraining
Veel hondenscholen geven zogenaamde vuurwerktrainingen. Hierbij leert de hond spelenderwijs wennen aan knallen van vuurwerk en andere harde geluiden. Zo’n cursus heeft natuurlijk alleen maar zin, als u er ruim voor Oud en Nieuw aan begint.


Gedrag van eigenaar
Het gedrag van u als eigenaar is zeer bepalend voor het gedrag van uw hond! Angst is te verminderen door oefening. Het belangrijkste daarbij is het negeren van angstgedrag en het belonen van goed (geen angst) gedrag. Dus als uw hond schrikt van een harde knal, dan doet u als eigenaar net of u niets gehoord heeft. Dus niet mopperen, niet plotseling stilstaan of stoppen waar u mee bezig was, niet troosten. U mag een hond nooit straffen als hij/zij schrikt. Dit maakt de angst alleen maar groter.
Bovenstaande geldt voor de weken voor Oud en Nieuw en ook voor oudejaarsavond zelf, als het geweld in alle hevigheid losbarst.

Algemene tips
Zoals al eerder aangegeven: op angstig gedrag niet reageren. Probeer vuurwerk te ontwijken, ook gedurende de dagen en weken voor oudejaarsavond. Het hoeft maar 1x te gebeuren dat vuurwerk te dicht bij uw hond afgaat en uw hond is mogelijk de rest van zijn/haar leven bang voor alle harde geluiden.

- Leid de hond tijdens het uitlaten af met een speeltje (met geluid) zodra hij angstig gedrag vertoont; zo leert hij/zij om op u te letten en niet op zijn omgeving. Beloon de hond met iets lekkers als hij/zij niet angstig reageert op een knal. Steek nooit zelf vuurwerk af in de buurt van dieren.

- Op oudejaarsavond de gordijnen sluiten, het licht aan laten en muziek (wat harder) aanzetten.

- Laat uw hond nooit alleen thuis op oudejaarsavond. Zorg voor voldoende hoekjes en plekjes voor de kat om zich te verstoppen. Laat de kat met rust als deze ervoor kiest om weg te kruipen, totdat de kat zich weer veilig genoeg voelt om tevoorschijn te komen. Geef uw hond op oudejaarsavond een lekker bot of een nieuw speeltje om hem/haar af te leiden. Laat uw hond op oudejaarsavond voor 22.00u en aangelijnd(!) uit en houd katten op oudejaarsavond binnen.

- Laat de omhelzingen tijdens het “gelukkig nieuwjaar” wensen om middernacht rustig verlopen en geef eerst even de hond of kat een knuffel, of doe de hond of kat om 23.30u in een afgesloten kamer, kennel of bench. Is dit niet mogelijk houd dan de hond in ieder geval aangelijnd en de kat achter een gesloten deur, om te voorkomen dat de hond naar buiten schiet als mensen het huis in en uit lopen.

- Laat tijdens het vuurwerk om middernacht iemand bij de dieren blijven. Deze persoon moet zich zo normaal mogelijk gedragen, eventueel de hond afleiden met een speeltje, maar zeker niet de hond gaan troosten.

- Het kan helpen om een hond die absoluut niet bang is voor vuurwerk bij een angstige hond te laten.

- U kunt de hond ook naar een plek brengen waar niet of nauwelijks vuurwerk wordt afgestoken. Bijvoorbeeld bij familie of kennissen op het platteland. Er bestaat ook een mogelijkheid om bij Landal GreenParks een huisje te huren en uw huisdieren mee te nemen. Landal GreenParks reserveert ieder jaar een park waar geen vuurwerk afgestoken mag worden tijdens de jaarwisseling.

Angstdempende geuren
Voor zowel honden als katten is er de mogelijkheid om angst te verminderen met behulp van zogenaamde feromoontherapie. Feromonen zijn ruikbare, lichaamseigen, hormoonachtige stoffen die een geruststellend effect hebben en angst en stress daardoor verminderen.

Voor honden is er de D.A.P.® halsband of D.A.P.® verdamper en voor katten is er de Feliway® spray of Feliway® verdamper. Voor alle honden of katten met angst voor vuurwerk is het gebruik van deze middelen zeer zinvol. We raden het gebruik van D.A.P.® of Feliway® dan ook absoluut aan voor de decembermaand.

Let op! De verdampers kunnen niet gebruikt worden als een van de gezinsleden een ernstige luchtwegaandoening zoals bijvoorbeeld astma of longemfyseem heeft.

Voor honden of katten met extreme angst zal het gebruik van deze feromonen echter niet afdoende zijn. Voor die dieren zijn er naast deze feromoon preparaten nog andere aanvullende mogelijkheden (zie onder).

Voedingssupplementen
Onderstaande middelen kunnen gebruikt worden in aanvulling op de feromoontherapie of alternatieve geneesmiddelen

Telizen (hond en kat)
Telizen® tabletten bevatten de werkzame stof L-theanine. Deze van nature in groene thee voorkomende stof geeft via een drietal wegen het signaal “ontspanning” af op hersenniveau. Hierdoor geeft het een rustgevend en stress verminderend effect. Telizen is geen sedativum, uw hond of kat gaat er niet van slapen! Het is een veilig middel, zonder bijwerkingen.

U kunt al vanaf begin december starten met het geven van Telizen®, in een normale dosering (2 x daags), op oudejaarsdag mag Telizen® iedere 6 uur worden gegeven, waarbij om 22.00u de laatste dosering van die dag wordt geven (dus bij voorkeur om 10.00u, 16.00u en om 22.00u).

Zylkene® (hond en kat)
Zylkene® is een nieuw middel. Het bevat de werkzame stof alfa-casozepine. Het is een eiwitstructuur die vrijkomt bij de afbraak van melkeiwit door baby’s (baby’s breken melkeiwitten op een andere manier af dan volwassenen). Deze stof blijkt een angstdempende, rustgevende werking te hebben. Deze werking is een gevolg van het feit dat het dezelfde receptoren in de hersenen bezet als valium en aanverwante medicijnen. Zylkene is geen sedativum, uw hond of kat gaat er niet van slapen! Het is een veilig middel, zonder bijwerkingen.

U kunt al vanaf begin december starten met het geven van Zylkene®

Reguliere medicijnen
Alprazolam en Acepromazine zijn sterkere middelen, die helaas ook nadelige effecten (kunnen) hebben. Deze middelen moeten dan ook alleen worden toegepast bij dieren met heftige angst voor vuurwerk, of als gebleken is dat andere middelen en maatregelen niet of onvoldoende werken.

Alprazolam (hond en kat)
Alprazolam is een humaan middel, waarmee inmiddels enige ervaring is opgedaan voor het gebruik bij honden en katten. Er is dus geen officiële registratie voor het gebruik bij deze diersoorten. Dat betekent dat er geen wetenschappelijke studies zijn gedaan naar veiligheid en werkzaamheid bij hond en kat. Het middel is verwant aan valium, maar het blijkt bij honden en katten beter angstdempend en minder slaapverwekkend te werken dan valium. Dit middel is bij uitstek geschikt om kort vooraf, 1 à 2 weken voor oudejaarsdag, of op oudejaarsdag zelf mee te beginnen.
Alprazolam kan wel bijwerkingen geven: sloomheid, overdreven aanhankelijk gedrag, dronkemansloop (ataxie), veel willen eten, trillen.

Het middel mag niet gegeven worden aan dieren met een verhoogde oogboldruk (glaucoom), nierpatiënten, leverpatiënten, zogende moederdieren of aan dieren die phenobarbital of anti-schimmelmiddelen krijgen.

Alprazolam mag bij honden maximaal 4 x per dag met een minimale tussentijd van 4 uur worden gegeven. Meestal is het voldoende om het op oudejaarsavond 2 x te geven: om 18.00u en om 22.00u. Bij zeer angstige honden kan het op oudejaarsdag 4 x worden gegeven: om 10.00u, om 14.00u, om 18.00u en om 22.00u.
Alprazolam mag bij katten maximaal 3 x per dag met een minimale tussentijd van 8 uur worden gegeven. Een goed schema zou zijn: (7.00u), 15.00u en 23.00u.

Acepromazine (hond en kat)
Acepromazine is verkrijgbaar onder de merknaam Vetranquil® of Tranquoral®. Het is een sedativum en werkt dus echt versuffend. We moeten ons dan ook afvragen of het middel wel echt de angst voor harde geluiden vermindert. Er zijn zelfs aanwijzingen dat Acepromazine de gevoeligheid voor geluiden vergroot. Het is heel goed mogelijk dat de hond of kat nog wel angstig is, maar dat de angstreacties gewoon niet meer goed zichtbaar zijn, vanwege het versuffende effect. Dat maakt het gebruik dus eigenlijk heel onethisch!

Een ander nadeel is dat de reactie op een bepaalde dosering zeer individueel blijkt te zijn. Het maakt sommige honden en katten alleen een beetje sloom, anderen kunnen zeer diep en langdurig gaan slapen bij het gebruik ervan. De werkzaamheid is lang: 6-13 uur.

Het middel mag zeker niet gebruikt worden bij hele oude en/of verzwakte dieren, of bij dieren met epilepsie. Ook bij bepaalde rassen kan het beter niet gegeven worden: bijvoorbeeld bij Collies, Shelties en Boxers. Al deze nadelen maakt dat wij het gebruik van Acepromazine eigenlijk alleen adviseren bij die dieren, die uit angst voor het vuurwerk zo gek gaan doen dat ze bij wijze van spreken het hele huis afbreken en dus de kans lopen om zichzelf te verwonden.

Als we er (in uitzonderlijke gevallen) dan toch voor kiezen dan is het van het grootste belang dat het middel wordt toegediend op een moment dat het dier nog rustig is; dus op oudejaarsavond om circa 20.00u. Het middel moet rustig de tijd hebben om in te werken. Als het middel gegeven wordt tijdens een paniekaanval, werkt het onvoldoende of te laat (soms pas de volgende dag).

Alternatieve anti-angst middelen
Een samengesteld homeopathisch middel wat de angst voor plotselinge harde geluiden kan verminderen is het middel

MacSamuel® Schrikken. Het is samengesteld uit 2 homeopathische middelen: Borax veneta en Rhododendron chrysanthum, alsmede 2 kruiden: Avena sativa en Passiflora incarnata. Op tijd beginnen (liefst vanaf begin december), de juiste dosering aanhouden en ononderbroken geven tot na Oud en Nieuw zijn voorwaarden voor een optimale werking.
Het is natuurlijk nog beter om een individueel passend homeopathisch middel te geven. Om een juiste keuze voor een dergelijk middel te maken is een homeopathisch consult noodzakelijk.

Het gebruik van Bach Rescue remedy druppels heeft bij vele diersoorten, zoals hond, kat en paard maar ook bij de mens zijn werking bewezen om angst en stress te verminderen.

Welke remedie kiezen?
Het opvolgen van de algemene tips en het gebruik van de D.A.P. halsband of verdamper of Feliway spray of verdamper is bij iedere hond of kat zinvol. Of er daarnaast nog aanvullende middelen nodig zijn is afhankelijk van de omstandigheden en de mate van angst van uw huisdier.

De alternatieve anti-angst middelen en de middelen Telizen® en Zylkene® zijn geschikt voor langer gebruik. Sterker nog: het is aan te raden deze middelen ruim voor 31 december te gaan gebruiken. Zodoende kunt u ook nog vóór het vuurwerk in alle hevigheid losbarst al zien of de gekozen remedie afdoende werkt of niet. Zo heeft u de kans om nog op tijd bij te sturen.

Om het juiste middel of de juiste combinatie van middelen te kiezen heeft u waarschijnlijk hulp nodig van ons. Schroom niet om advies te vragen aan de balie bij een van onze assistentes of om te overleggen met een dierenarts. Voor overleg met een dierenarts kunt u terecht op een van onze telefonische spreekuren of op afspraak op het gewone spreekuur.

Chippen
Nog even dit: is uw hond of kat al voorzien van een chip/transponder? Mocht uw huisdier ondanks alle maatregelen toch weglopen van schrik, dan is het een stuk gemakkelijker om hem/haar terug te vinden als hij/zij gechipt is!